Alle artikelen

Een cijfer dat te mooi klinkt om onderzoek te overleven. 2,1% begrotingstekort in 2027, tegenover ruim 2,9% à 3,0% in 2026. Op het eerste gezicht is dat een indrukwekkende verbetering: bijna een vol procentpunt van het bbp aan tekortreductie in één jaar tijd. Wie de begroting alleen op dit cijfer beoordeelt, ziet een kabinet dat orde op zaken stelt. Maar een tekort dat in één jaar met bijna een procentpunt verbetert, doet dat zelden door structureel beter beleid. Het doet dat

Hoe het Huis van Oranje relevant blijft in de eenentwintigste eeuw.

De prins die Nederland bedacht. Een moord die een land vormde. Op 10 juli 1584 wordt Willem van Oranje in Delft doodgeschoten door Balthasar Gerards; vier kogels, afgevuurd in de hal van het Prinsenhof. Niet op een slagveld, niet tijdens een heroïsche charge, maar in een moment van bijna huiselijke kwetsbaarheid. De woorden die de geschiedenis zijn ingegaan: "Mijn God, heb medelijden met mij en met dit arme volk". Al zijn ze historisch niet met zekerheid vast te stellen. Maar

Terwijl het kabinet binnen één begrotingsjaar 1,5 miljard euro vindt voor de vrijheidsbijdrage, staat er voor de wettelijk verplichte dierwaardige veehouderij geen cent op de rijksbegroting. Een onderzoek naar wie, of wat, dinsdag opnieuw wordt overgeslagen.

Hoe kabinetten hier eerder over dachten

Hoe koopkrachtplaatjes altijd al ter discussie stonden

Hoe kabinetten dit altijd al deden

Een beschouwing over geld, schaal en de toekomst van onze samenleving

Een beschouwing van het Nederlands schaduwkabinet in aanloop naar Prinsjesdag, dinsdag 15 september 2026 Een begroting die zichzelf feliciteert Er is een genre van regeringsretoriek dat je de trots van de gemiddelde zou kunnen noemen. Een tekort van 2,1% in 2027, een schuld die rond de 48,0% van het bbp blijft hangen, ruimschoots onder de Europese norm van 60%. Op papier is dit een begroting van een land dat zijn zaakjes op orde heeft. Nederland doet het beter dan Frankrijk,

Dienstbaarheid, tijd en onzichtbaar gezag. De eerste dienaar van de staat. Wie belichaamt de staat? Elke staatsvorm kent uiteindelijk dezelfde vraag: wie belichaamt de staat, los van wie haar op een gegeven moment bestuurt? Regeringen komen en gaan, coalities vallen uiteen, ministers vertrekken, maar de staat blijft bestaan. Daarom ontstaat vroeg of laat behoefte aan een figuur die niet de regering vertegenwoordigt, maar de staat zelf. In Nederland is die rol eeuwenlang toebe

Waarom Nederland nog altijd een koning heeft.

Nederland heeft geen tekort aan arbeid, maar een overschot aan risico dat niemand meer rechtstreeks wil dragen. Uitzendbureaus, detacheerders en consultants vervullen dezelfde functie als een verzekeraar: ze nemen het risico van werkgeverschap over, tegen een premie. Vergrijzing, AI en strengere zzp-handhaving veranderen de spelregels. Het Nederlands schaduwkabinet analyseert waarom de tussenlaag groeide en doet vijf aanbevelingen om de balans tussen zekerheid en wendbaarheid

Diagnose is duidelijk, therapie niet. Kernenergie óf zon en wind? Vals dilemma. CO₂-beprijzing werkt beter dan subsidies, maar is politiek onpopulair. De discussie focust op energie, terwijl vlees en verstedelijking net zo zwaar wegen. Adaptatie is geen opgeven meer, maar noodzaak. En de rekening van de transitie ligt oneerlijk verdeeld tussen Noord en Zuid. Geen zilveren kogel; wel vijf kranen die tegelijk open moeten.

Waarom duurt de zomervakantie zes weken? Waarom ligt de meivakantie waar hij ligt? Het Nederlandse vakantiestelsel is nooit ontworpen; het is gegroeid uit hitte, ziekte, landbouw en toeval. Het Nederlands schaduwkabinet dook in de geschiedenis en de cijfers, en stelt de ongemakkelijke vraag: zouden we dit vandaag nog zo bedenken? Met drie concrete alternatieve modellen voor een "schooljaar 2.0" en een pleidooi om er, liggend op je vakantiebedje, eens goed over na te denken.

Nederland noemt zich seculier, maar viert Pinksteren, financiert bijzonder onderwijs en laat confessionele partijen meebesturen. Cijfers tonen: 43% rekent zich nog tot een geloof, met name ouderen. Het kiesstelsel beschermt gelovige partijen electoraal tegen hun eigen krimp. Een historische reis langs 1795, 1848 en 1917 laat zien hoe Nederland de vorm van religie behield terwijl de inhoud verdampte. Waarden zijn mooi, maar politiek hoort geen geloofsmandaat nodig te hebben.

Staat het klimaat er beter of slechter voor dan ooit? Allebei. De aarde is 1,37°C warmer dan voor het fossiele tijdperk en de 1,5°C-grens komt rond 2030 in zicht. Tegelijk is het oude rampscenario van 4°C+ opwarming grotendeels verlaten dankzij de snelle energietransitie. We koersen nu op 2,2-2,8°C: beter dan gevreesd, maar nog ver van veilig. Geen doemdag, geen geruststelling; wel een badkuip die blijft vollopen, iets langzamer dan gedacht.

Nederland laat honderden beleidsevaluaties per jaar uitvoeren, maar gebruikt ze nauwelijks. Departementen beoordelen hun eigen beleid, evaluatiekennis wordt uitbesteed in plaats van opgebouwd, en vaak blijkt pas achteraf dat niemand de juiste data verzamelde. Het mee__regeerakkoord pleit voor onafhankelijke evaluatie-eenheden, verplichte evaluatieplannen vooraf en automatische Kamerbehandeling van tegenvallende uitkomsten, naar Brits voorbeeld.

We meten ongelijkheid al decennia verkeerd. Niet hoeveel vermogen iemand bezit is de kern, maar hoe snel en productief dat geld circuleert. Een miljard op een bankrekening is economisch iets anders dan een miljard dat continu investeringen, banen en innovatie financiert. Dit essay introduceert "doorstroomkracht" als nieuwe maatstaf en verschuift het debat van een ideologische ruzie naar een empirische vraag: wanneer is ongelijkheid productief, en wanneer is het gewoon stilsta

Nederland investeert steeds minder in bruggen, wegen en spoor: van 2,7% naar 2,0% van het bbp sinds 2011. Achterstallig onderhoud loopt op tot tientallen miljarden, terwijl zorg en sociale zekerheid automatisch doorgroeien. Het Mee-Regeerakkoord pleit voor een apart, wettelijk verankerd investeringskader van acht jaar, losgekoppeld van de jaarlijkse begrotingsstrijd. Geen ideologie, wel een structurele oplossing voor een land dat zijn eigen toekomst opeet.

Een introductie in ons en ons werk met speciale ruimte voor de achtergrond van het schaduwkabinet als begrip.